Jak zacząć grać na giełdzie

Wybór sposobu inwestowania

Inwestować można na kilka sposobów, zależnie od temperamentu, ilości wolnego czasu, umiejętności i predyspozycji. Najpopularniejsza jest chyba gra na giełdzie, czyli sprzedaż i kupno akcji co kilka dni, kierując się komunikatami ze spółki i otoczenia. Innym sposobem jest przemyślenie kilkuletnich perspektyw spółek, dobór akcji tanich fundamentalnie z dobrymi perspektywami. Następnie ich zakup i kilkuletni okres bezczynności, a potem realizacja zysków. Ci, którzy mają dużo wolnego czasu, lubią codzienne zastrzyki adrenaliny zapewne wybiorą tzw. daytrading czyli kilkukrotne zakupy i sprzedaż akcji na jednej sesji giełdowej.

Należy zastanowić się również, czy inwestujemy tylko w jedną spółkę, wierząc, że przyniesie nam duże zyski, czy też dywersyfikujemy portfel kupując kilka firm. Ryzyko wówczas jest znacznie mniejsze, bo straty czy bankructwo jednej firmy może z nawiązką pokryć zysk innych spółek z naszego portfela.

Często pojawia się pytanie jaka kwota pieniędzy jest wymagana do gry na giełdzie. Nie ma żadnej kwoty minimalnej. Jednak z powodu prowizji i opłat pobieranych za usługi pośrednictwa biura czy domu maklerskiego rozsądne jest przeznaczenie na giełdę około 4-5 tysięcy zł. Można wtedy już skonstruować mały portfel spółek, a prowizje nie będą przekraczały 1% transakcji pod warunkiem, że inwestujemy przez internet. Osobiste lub telefoniczne składanie zleceń ma prowizje rzędu 1-2% zależnie od instytucji w której mamy rachunek maklerski (brokerski).

Terminologia graczy giełdowych

Akcje i obligacje
Sa to papiery wartościowe, rózniące się ryzykiem (obligacje są bezpieczniejsze) oraz uprawnieniami posiadacza. Akcja jest częścią wartości firmy przypadającą na jej posiadacza. Uprawnia do dywidendy (jeżeli Walne Zgromadzenie Akcjonariuszy ją uchwali) oraz do udziału w Walnym Zgromadzeniu, a więc w pewnym (małym) stopniu do decydowania o losach spółki. Obligacja to papier dłużny, czyli będący dowodem pożyczki, jaką jej właściciel udzielił wystawcy obligacji (Skarbowi Państwa, gminie czy firmie). Obligacja uprawnia do otrzymywania odsetek i zwrotu kapitału lub do otrzymania jej wartości nominalnej w przypadku gdy była sprzedawana z dyskontem. Zarówno akcje jak i obligacje mogą być notowane na giełdzie.

Notowania ciągłe i fixing
Znacząca większość spółek giełdowych jest notowana w systemie notowań ciągłych. Oznacza to, że transakcje mogą być zawierane w każdej chwili w czasie sesji giełdowej (od 9.30 do 16.10) pod warunkiem, że zlecenia kupna i sprzedaży mają limity cen, które umożliwiają transakcje. Od 16.10 do 16.20 przyjmowane są zlecenia na zamknięcie, a od 16.20 do 16.30 trwa dogrywka, podczas której transakcje mogą być zawierane tylko po cenie dziennego zamknięcia.
Mała część spółek jest notowana na fiksingach. W tym sposobie notowań transakcje mogą być zawierane tylko dwa razy dziennie - w czasie pierwszego (o 11.15) i drugiego (o 15.00) fiksingu oraz podczas półgodzinnych dogrywek bezpośrednio po fixingu. W czsie dogrywki transakcje mogą być zawierane tylko po cenie ustalonej na danym fixingu . Pomiędzy momentami realizacji zleceń (pomiędzy fiksingami) zlecenia mogą być składane, jednak z realizacją oczekują na najbliższy fiksing.
Wszystkie biura maklerskie udostępniają programy do oglądania notowań w online (w czasie rzeczywistym). Na ogół po jednej najlepszej ofercie kupna i sprzedaży spółek można mieć za darmo jeśli posiada się rachunek brokerski (maklerski) w danym bierze. Większa ilość ofert jest udostępniana za darmo jeśli klient ma odpowiednie obroty na rachunku lub odpłatnie jeśli odpowiednich obrotów brak.

Wycena spółek
Spółki są notowane z różnymi cenami. Nie oznacza to, jak często mylnie się uważa, że spółka kosztująca 1 zł jest tańsza niż spółka notowana po 700 zł. Cenę należy odnieść do zysków, wartości księgowej, czy wypłacanej dywidendy. Spółka kosztująca 1 zł może być przewartościowana jeśli nie ma dużych zysków, a spólka kosztująca 500 zł może być niedowartościowana, jeśli np roczny zysk przypadający na akcję jest rzędu 80-100 zł. Cena akcji może się poza tym zmienić skokowo (zmniejszyć) przy splicie czyli podziale akcji.

Split czyli podział akcji
Niekiedy spółka decyduje się na przeprowadzenie podziału akcji. Na ogół ma to na celu zwiększenie liczby akcji będących w obrocie, czyli poprawienie płynności (ilości zawieranych transakcji) akcji spółki. Dla przykładu, jeżeli inwestor posiadał 200 akcji firmy XYZ notowanych po 10 zł i przeprowadzany jest split 1:5, to po splicie będzie miał 1000 akcji, a cena odniesienia spadnie do 2 zł. Czyli globalnie nic się nie zmieni - jego portfel będzie wart 2000 zł. Czasem jednak występuje pewien efekt psychologiczny zwiększonego popytu po splicie, wynikający z dwóch przyczyn: tańsze akcje łatwiej znajdują drobnych nabywców, niezorientowani, że nastąpił split sądzą, że akcje tak mocno potaniały.

Analiza techniczna i analiza fundamentalna
Analiza techniczna to zbiór metod oceny sytuacji spółki bazujących na różnego rodzaju wykresach cen spółki na przestrzeni historii jej notowań giełdowych. Oprócz cen istotny jest też volumen lub obrót, czyli ilość, bądź wartość akcji zmieniających właściciela podczas notowań. Same wykresy mogą być przedstawiane w różnej postaci: liniowe, słupkowe, punktowe, w postaci świec japońskich. Na podstawie cen z przeszłości analitycy techniczni tworzą różnego rodzaju wskaźnki i oscylatory pomocne w przewidywaniu przyszłych zachowań cen spółki.
Analiza fundamentalna bazuje na wynikach finansowych firmy, na jej zyskach, zadłużeniu, płynności, analizie kapitału w chwili obecnej i w przeszłości, przepływach finansowych w spółce.
Można powiedzieć, że analityk techniczny jest artystą interpretującym wykresy cenowe spółki, natomiast analityk fundamentalny jest rzemieślnikiem - księgowym analizującym związane ze spółka pieniądze i ich przepływ w firmie.

Hossa, bessa, korekta
Hossa czyli rynek "byka" jest okresem wzrostu cen akcji. Zazwyczaj trwa od kilku do kilkunastu lat. Wzrosty nie odbywają się dzień w dzień. Czasem następują kilkudniowe czy nawet kilkutygodniowe okresy spadku cen w fazie hossy. Te okresy spadków nazywane są "korektą". Po dłuższej hossie przychodzi najczęściej bessa czyli "rynek niedźwiedzia". Okres spadków cen akcji może trwać nawet kilka lat. Oczywiście nie jest to pochylona w dół linia prosta. W okresie bessy zdarzają się też wzrosty. Wtedy nazywane są one "korektą" spadków. Jak widać "korekta" może oznaczać krótkoterminowy spadek cen w okresie hossy i wzrost cen w okresie bessy.

Prawo poboru
Kiedy na giełdzie jest dobra koniunktura (hossa) wówczas często spółki starają się ściągnąć dodatkowy kapitał z rynku. Zdobycie kapitału pooprzez emisją nowych akcji jest często tańsze niż finansowanie się z kredytu bankowego czy emisji obligacji. Spółki giełdowe korzystają z okazji i oferują nową emisję akcji po atrakcyjnej cenie w stosunku do ceny rynkowej i z tzw prawem poboru. Oznacza to, ze akcjonariusz, który posiadał "stare" akcje otrzymuje prawo do objęcia (kupna) akcji nowej emisji w proporcji wyznaczonej przez spółkę. Prawa do nowej emisji akcji są przez krótki okres czasu notowane na giełdzie, tak, że nawet osoby nie posiadające "starych" akcji mogą nabyć na rynku prawa poboru i następnie zapisać się i opłacić nową emisję akcji. Nowa emisja jest dołączona do starej i notowana na giełdzie dopiero po zarejestrowaniu przez sąd rejestrowy, przez Krajowy Depozyt Papierów Wartościowych i po dopuszczeniu przez GPW do notowań. Okres od opłacenia nowej emisji do pierwszego jej notowania moze potrwać kilka miesięcy.
Teoretycznie emisja nowych akcji z prawem poboru nie powinna spowodować zysku dla posiadaczy akcji, ponieważ następuje rozwodnienie wartości spółki na większą ilość akcji, a to czy nowy kapitał spółka potrafi zagospodarować w racjonalny sposób pokaże dopiero, raczej odległa, przyszłość. Praktycznie często jednak emocje w okresie hossy powodują, że na taniej nowej emisji daje się zarobić.

Dywidenda
Dywidenda jest to część zysku spółki wypłacana posiadaczom akcji. Aby otrzymać dywidendę najpierw walne zgromadzenie akcjonariuszy (WZA) musi uchwalić jej wypłatę oraz wielkość. Podczas walnego ustala się również dzień ustalenia prawa do dywidendy i dzień wypłaty. Do otrzymania dywidendy uprawnia posiadanie akcji danej spółki w trzecim dniu roboczym przed datą ustalenia prawa (to wyprzedzenie jest związane z opóźnionym księgowaniem akcji przez Krajowy Depozyt Papierów Wartościowych). Dywidenda jest wypłacana na ogół raz w roku, czasem w dwóch ratach i dotyczy podziału zysku z poprzedniego roku obrachunkowego w spółce. Stopa dywidendy, czyli stosunek jej wielkości do ceny jednej akcji waha się najczęściej od 0,2%-10%.
Po dniu wypłaty dywidendy kurs akcji teoretycznie powinien obniżyć się o jej wartość, ponieważ te pieniądze są wyprowadzone z firmy, a więc wartość spółki jest niższa.
Zdarzają się wypadki, że ktoś nie ma akcji zdeponowanych na rachunku maklerskim. Dotyczy to często pracowników, którzy otrzymali akcje pracownicze przy prywatyzacji lub osób, które kupiły akcje na rynku pierwotnym, a nie zdeponowały ich w biurze maklerskim. Osoby te mogą odebrać dywidendę bezpośrednio od sponsora emisji, czyli z biura maklerskiego, które na podstawie umowy z daną spółką prowadzi rejestr akcjonariuszy. Można dać wówczas dyspozycję przelewu dywidendy na swój rachunek w banku.

Krótka sprzedaż
Jest to forma zarabiania na giełdzie przy spadku cen akcji czyli w okresie bessy. Polega na pożyczeniu, za pewną opłatą, akcji od biura maklerskiego, następnie ich sprzedaży i potem odkupieniu po niższej cenie i zwróceniu biuru, które akcje pożyczyło. Krótka sprzedaż może być realizowana na akcjach kilkunastu największych spółek i nie wszystkie biura maklerskie oferują tę usługę.
Oczywiście osobnym problemem jest trafne przewidywanie tendencji spadkowej oraz czasu jej trwania na akcjach danej spółki.

Książki do nauki inwestowania i gry na giełdzie

Do skutecznego inwestowania niezbędna jest wiedza, którą najprościej uzyskać z odpowiedniej literatury. W ciągu ostatnich kilkunastu lat ukazało się w Polsce kilkaset pozycji książkowych dotyczących giełdy, akcji, obligacji, kontraktów terminowych, opcji i psychologii. Duża część z nich to tłumaczenia z języka angielskiego dotyczące inwestowania na giełdach świata zachodniego i w związku z tym część konkretnych rozwiązań jest nieco inna niż w warunkach polskiego rynku kapitałowego. Tym niemniej ogólne zasady są uniwersalne i mogą z powodzeniem być przeniesione do naszych realiów.

Poniżej wyodrębniono najbardziej popularne pozycje książkowe. Część z nich ma już wyczerpany nakład, ale z pewnością jest dostępna w bibliotekach. Lista obejmuje zarówno książki dla inwestora jak i poradniki krótkoterminowego gracza (spekulanta).

Ankieta: Polecane książki

Wyniki ankiety

Jak grać na giełdzie

Księgarnia "ABC Inwestora - giełda, forex"

Blog "Analizy giełdowe"

Wybór biura maklerskiego

Kierując się wyborem biura maklerskiego powinniśmy wziąć pod uwagę następujące czynniki: Prowizje w biurze maklerskim są pobierane zarówno od zrealizowanego zlecenia kupna, jak i potem od zrealizowanego zlecenia sprzedaży. Prowizja najczęściej stanowi pewien procentowy udział wartośći transakcji. Prowizje dla zleceń składanych przez internet są dużo niższe niż dla zleceń składanych osobiście czy przez telefon. Oprócz prowizji są inne koszty działalności na giełdzie. Na przykład: prowadzenie rachunku, pełnomocnictwa, wydanie świadectwa depozytowego na walne zgromadzenie spółki lub przy wezwaniu, za przeniesienie papierów do innego biura itp. Jedno z lepszych biur maklerskich pod względem edukacji dla inwestorów na stronach internetowych to BOŚ. Wiele informacji jest również na stronie giełdy. Krótkie streszczenia niektórych książek o grze na giełdzie można znaleźć na stronie: Recenzje książek giełdowych

Opracowanie systemu transakcyjnego

System transakcyjny to zestaw reguł kierujących naszymi działaniami na giełdzie. Opracowanie go powinno zająć dość długi okres czasu. Najlepiej spisać wszystkie zasady, bądź opracować program komputerowy wspomagający nasze decyzje inwestycyjne. Ustalonych reguł powinniśmy przestrzegać z żelazną konsekwencją i nie robić żadnych wyjątków. Jak wystąpi sygnał sprzedaży wg naszych zasad to powinniśmy sprzedać, bez żadnych odstępstw typu "teraz jeszcze poczekamy, bo spółka wkrótce ogłosi lepsze wyniki". Pomocne mogą być zaawansowane (i kosztowne) programy do giełdowej analizy technicznej: Metastock, Omega Charts, Ispag, Cyklotron oraz program Giełda mający moduł analizy fundamentalnej.
System dokonywania transakcji zakupu i sprzedaży nie musi być oparty na analizie technicznej. Może to być na przykład system oparty o zasady Grahama i Buffetta ( czyli oparty na analizie fundamentalnej) biorący pod uwagę wieloletnie wyniki finansowe spółek.

Strategie inwestycyjne

Skutecznych strategii inwestowania czy gry na giełdzie jest sporo. Każdy może wybrać taki sposób inwestowania, który będzie dla niego najbardziej zrozumiały i skuteczny. Poniżej krótkie opisy niektórych podstawowych strategii:
Analiza fundamentalna oparta na metodach Warrena Buffetta i Benjamina Grahama
Metoda skierowana głównie do miłośników obliczeń i arkuszy kalkulacyjnych ponieważ wymaga przeliczania różnych danych ze sprawozdań finansowych spółek oraz porównywania wyliczonych wskaźników finansowych. Do analizy potrzebne są wyniki finansowe spółek z kilku ostatnich lat (5-10). Zwracamy uwagę na stabilne i wzrastające co roku zyski, małe zadłużenie, wysoki zwrot z kapitału własnego, dobre zarządzanie, dbałość o mniejszościowych akcjonariuszy. Korzystne jest gdy firma corocznie wypłaca dywidendę i ma przewagę konkurencyjną na rynku.

Z firm, które spełniają powyższe warunki, staramy się wyłonić te, które są niedoszacowane przez rynek, czyli mają niskie wskaźniki ceny do zysku operacyjnego, ceny do wartości księgowej. Czasem przez długi okres czasu trudno znaleźć odpowiednie firmy do inwestycji dlatego ta metoda jest dla wyjątkowo cierpliwych i analitycznie nastawionych inwestorów.

Analiza techniczna
Analiza techniczna jest zbiorem sposobów oceniania przyszłych ruchów cen akcji na podstawie informacji, które niosą ze sobą wykresy cen i wolumenu tych akcji w przeszłości. Zbiór reguł jest dość szeroki - powstawał przez wiele lat w różnych krajach. Oprócz wielu rodzajów średnich, wskaźników i oscylatorów, liczonych według wzorów matematycznych, istnieje szeroka rzesza formacji, linii trendu, stref wsparcia i oporu oraz fal, których poszukiwanie i interpretacja to prawdziwa sztuka, godna artysty.

Analizę techniczną można stosować przy różnych okresach czasu, a jej zasady są w dużym stopniu uniwersalne. Najchętniej posługują się nią krótkoterminowi gracze na giełdzie i na foreksie. Analityk stosujący tę metodę, często stara się przewidzieć przyszły ruch cen na podstawie analizy formacji i oscylatorów na wykresach, generowanych przez specjalistyczne oprogramowanie komputerowe.
Oferty na rynku pierwotnym
Inwestorzy skupiają się na kupnie akcji oferowanych przez spółki lub Skarb Państwa na rynku pierwotnym (pierwsza oferta publiczna - IPO). Niektórzy sprzedają nabyte akcje zaraz w pierwszym dniu notowań, inni trzymają dłużej, licząc na dywidendy. W tym roku czekają nas dwa smakowite kąski, które będzie oferował Skarb Państwa – GPW i PZU.
Podążanie za guru
Na rynku giełdowym jest kilka znanych i bogatych postaci (między innymi Czarnecki, Jakubas, Karkosik, Krauze, Solorz, Sołowow). Jedni z nich są inwestorami wiodącymi w wybranej spółce, inni mają znaczące udziały w kilku firmach. Inwestorzy wierząc w ich "nos" do dobrych inwestycji kupują akcje spółek przez nich posiadane. Należy zaznaczyć, że ci wiodący akcjonariusze często dbają o swój interes, a nie koniecznie drobnych udziałowców.

Pewną odmianą tej metody jest kupowanie firm z branży, na której sami się znamy i mamy dobre informacje o jej perspektywach rozwoju, możliwych kontraktach i kontrahentach.


Ciekawe spółki giełdowe

Comarch
Zajmuje się produkcją oprogramowania, głównie do systemów billigowych, ale też programy dla banków i firm. Głownym udziałowcem i prezesem jest prof.Janusz Filipiak. Spółka zdobywa kontrakty zagraniczne i ma małą sieć zagranicznych placówek, co jest ewenementem w polskiej informatyce. Po ostatnich wzrostach jest przewartościowana na tle branży.

Elzab
Po pewnym okresie złych wyników spółka zaczyna odzyskiwać pozycję na rynku kas fiskalnych. Głównym udziałowcem jest włoski MWCR s.p.a., któty niedawno podał do publicznej wiadomości, że chce sprzedać swoje udziały w zabrzańskiej spółce. Elzab posiada spółki zależne na Węgrzech i tam też stara się ulokować część produkcji. W dwóch ostatnich latach wypłacona spora dywidenda.

ING BSK
Jeden z największych banków w Polsce. Głównym udziałowcem jest holenderski ING. Wydaje się, że jest jeszcze niedowartościowany na tle innych banków. W ostatnich latach prowadzi aktywną politykę w dziedzinie pozyskania depozytów, co zapewne zaowocuje zwiększoną akcją kredytową. Dobra polityka wypłaty dywidendy.

Kęty
Jedna z większych spółek na giełdzie warszawskiej. Zajmuje się przetwórstwem aluminium. W dziedzinie profili i stolarki aluminiowej ma ok. 50% rynku. Bardzo stabilne wyniki finansowe i wypłata dywidendy zachęcają do długoterminowej inwestycji w tą spółkę. Od kilku lat słyszy sie o próbie zakupu zagranicznych podmiotów z branży przetwórstwa aluminium, ale na razie są to tylko projekty.

Mennica
Jak sama nazwa wskazuje produkuje monety i medale. Jest to jednak część jej działalności. Prowadzi sprzedaż elektronicznej karty miejskiej. Ma również spółkę zależną prowadzącą projekty developerskie. Głównymi udziałowcami są Zbigniew Jakubas i Skarb Państwa.

Permedia
Zajmuje się produkcją pigmentów i barwników. Dużą część sprzedaży przeznacza na rynki zagraniczne, w związku z czym jej zyski zależą częśćiowo od kursów walut. Prowadzi dobrą politykę wypłaty dywidendy i ma stabilny poziom wzrostu produkcji i zysku. Wskażnik ROE utrzymuje się od kilku lat na bardzo dobrym poziomie.

Sanok
Produkują techniczne wyroby gumowe

Silne strony:
- niskie zadłużenie
- systematyczna wypłata dywidendy
- stabilny akcjonariat
- dominująca pozycja na polskim rynku producentów gumowych artykułów formowych i wytłaczanych
- dostosowywanie oferty do norm zachodnich

Słabe strony:
- mała płynność
- ryzyko kursowe

Ważne linki:
Giełda Papierów Wartościowych
Serwis Money


na początek strony